تبلیغات
تبعیدی خودخواسته - مطالب ابر ادبیات

به تاریخ و ادبیات دستبرد تخیلی نزنیم

شنبه 25 اردیبهشت 1395 10:51 ق.ظنویسنده : تبعیدی خودخواسته

 

چند وقتیست در سوئد بحث حذف و سانسور كتابهای كودكان به بهانه استریوتایپهای نژادی میشود. 

بحث موافقین كه اكثرا از تفكر چپ هستند "بازتولید كلیشه ها" ست در حالیكه بحث مخالفین بر این میچرخد كه لزومی به حذف و سانسور نیست، بلكه باید با بحث و حرف زدن اثر آن كتاب كه قدیمی هست را از بین برد. 


قطعا من با نظر دوم موافقم. همین كتابهای كودكان سالیان سال در سوئد چاپ شده و توسط كودكان خوانده شده و كودكان آن روز نسل جوان و میانسال امروز را تشكیل میدهند كه اگر از هوچی گری های عده ای بگذریم، نسلی انساندوست تر، متنوع تر و برابری خواه تر هستند، پس ادعای بازتولید و یا تربیت نادرست ادعای درست و تجربه شده ای نیست. 


زمانی این ادعا میتواند قابل تامل باشد كه نویسنده كتاب كودكی در سال ٢٠١٦ بیاید و در كتابش از واژه "كاكا سیاه" برای خطاب به یك تیره پوست استفاده كند، یا بیاید در كتاب كودك و نوجوان، زن امروزی را یك زن مطیع و فرمانبر شوهر و بی دست و پا معرفی نماید. 


حالا همین بحث درباره سریال شهرزاد است. حقیقت این كه من سریال شهرزاد را ندیدم، اما نقدهای دوستان فمینیست و صاحب نظر را درباره اش خواندم. نقدهایی كه به ادبیات مردسالار و نقشهای كلیشه ای پرداختند. 

به نظرم اینكه انتظار داشته باشیم سریالی كه وقایعش در ٥٠ سال پیش میگذرد ادبیات امروزین را داشته باشد! 

مثل این میماند كه توقع داشته باشیم در فیلمی كه درباره موضوعات بیش از صد سال پیش هست و سیاهان هنوز برده بودند بگوییم چقدر ضد انسانیست چون بازتولید برده داریست! 


یقین در دهه ٣٠-٤٠ ایران تعداد زنان جسور كه بتوانند به جسارت و استقلالشان ادامه بدهند كم بوده و یقین كه جامعه مردسالارتر از امروز بوده و خیلی مضحك میشد اگر خلاف این به تصویر كشیده میشد


مثلا مادربزرگ من در نوع خودش یك فمینیست بود، زنی خودمختار، شاغل با سمتهای مدیریتی اما در دوران خودش به تناسب زمان ادبیات، عقاید و رفتارهایی داشت كه شاید امروز برای ما معیار مناسبی برای فمینیست خواندن نباشد. آیا من میتوانم با دانش امروزی و معیارهای امروزیم بگویم مادربزرگم زن اسیری بود؟! 

در آن زمان زنی باشد كه عقایدش متناسب با خواسته های امروزین ما باشد اگر نگویم نبود یقین دارم تعدادشان كمتر از انگشتان دست بود! 


یا پدر من و پدرهای بسیاری را هیچ جور نمیشود زن ستیز خواند، برای تمام حمایتها و اختیاراتی كه زن و فرزندان دختر 

در جامعه مردسالار در اختیار داشتیم

اما امروز پدر من میاید و درسن ٧٨ سالگی مطلبی مینویسد به زعم خودش هم فمینیستیست ( با باورها و ایده هایی كه از ٦٠-٧٠ سال پیش در او نقش بسته) من به او تذكر میدهم اینها امروز كاربرد ندارد، اما مردسالار بودن را نمیتوانم به او برچسب بزنم!


به نظر من در هنر، ادبیات و تاریخ نباید "دست" برد، بلكه باید بر سر آنها "بحث" كرد و بر نسل جدیدبا مناظرات وبحثها تاثیر گذاشت كه اگر روایتی میكنند بر مبنای مفاهیم امروزی باشد. اما نمیتوان توقع داشت روایتی از گذشته با مناسبات امروزی همخوانی داشته باشد، آنوقت  روایت تاریخی نبود بلكه تخیلی بود!



برچسب ها: ادبیات ، تاریخ ، فمینیسم ، شهرزاد ،
آخرین ویرایش: پنجشنبه 6 خرداد 1395 10:53 ق.ظ